In gesprek met... prof. dr. dirk reiser

“Duurzaamheid is in het toerisme van fundamenteel belang”, zegt prof. dr. Dirk Reiser. Hij kan het weten: Reiser is professor duurzaam toeristisch management bij de studie ‘Duurzaam Toerisme’ aan de Hochschule Rhein-Waal in Kleve. Wat daar precies onder verstaan wordt, hoe scholieren duurzamer op vakantie kunnen gaan en hoe hij de toekomst van het toerisme ziet, vertelt hij ons in dit interview.   

 

Wat is precies duurzaam toerisme?

Bij duurzaam toerisme gaat het erom dat we op zo’n manier met natuurlijke bronnen omgaan dat we er over bijvoorbeeld 50 jaar niet minder van hebben. Het is een combinatie van sociale en economische aspecten, die een ecologische basis hebben. Duurzaamheid is in het toerisme van fundamenteel belang, want zonder duurzaamheid is het einde van het toerisme op den duur in zicht. Wanneer we bijvoorbeeld nationale parken beter beschermen en voorzichtig omgaan met onze dieren- en plantenwereld, kan het toerisme ook op de lange termijn nog worden ontwikkeld. Overal duurzaam handelen is erg moeilijk; maar het zou al een hele vooruitgang zijn wanneer we zo veel mogelijk stappen in die richting zouden zetten.

 

Wat kunnen de scholieren uit de regio concreet doen om duurzamer op vakantie te gaan?

Als eerste kunnen ze proberen om invloed uit te oefenen op hun ouders wat betreft de bestemming. Je kunt je bijvoorbeeld afvragen of vakantie in Nederland een mogelijkheid is en of dat misschien wel met de trein kan, of je binnen Europa je vakantie wilt doorbrengen en met de auto reist, of dat je naar een bestemming verder weg gaat. Daarnaast zouden de scholieren kunnen kijken of ze in duurzame accommodaties kunnen verblijven. Zo zijn er bijvoorbeeld gecertificeerde duurzame hotels.

Tijdens de vakantie kunnen de scholieren zich duurzaam gedragen. Ze kunnen er bijvoorbeeld op letten dat hun handdoeken niet elke dag gewassen worden, dat ze geen levensmiddelen kopen die in plastic verpakt zijn, dat ze niet te veel levensmiddelen kopen om te vermijden dat ze achteraf wellicht weggegooid moeten worden en dat ze bij het buffet niet meer eten opscheppen dan ze willen eten. Ook bij uitstapjes kunnen de scholieren het thema duurzaamheid in hun achterhoofd houden: Moet ik per se een korte vlucht boeken? En is die helikoptervlucht over het gebied waar ik op vakantie ben echt nodig?

 

Hoe heeft het toerisme zich de laatste jaren ontwikkeld? Ziet u meer aandacht voor het thema duurzaamheid?

 Ja, er is zeker meer aandacht voor duurzaamheid. De klimaatverandering kan inmiddels niet meer ontkend worden en dat heeft dit effect nog eens vergroot: 2020 was het warmste jaar sinds het begin van de metingen. Vooral wat betreft vliegen is men zich meer bewust geworden van de invloed hiervan op het klimaat. Toch willen mensen nog steeds met het vliegtuig reizen – ook mensen die zich inzetten voor het klimaat. Tegenwoordig bestaat echter de mogelijkheid om de CO2-uitstoot die door je vlucht ontstaat, te compenseren. Dat geld gaat naar klimaatbeschermingsinitiatieven.

 

Een blik op de toekomst: Hoe zal het toerisme de komende jaren veranderen? Heeft de coronapandemie bepaalde gevolgen die ertoe zouden kunnen leiden dat we duurzamer gaan reizen?

De coronapandemie zal zeker invloed op ons reisgedrag hebben – maar niet op de korte termijn. Weliswaar is de basis er nu, maar na het einde van de pandemie zullen mensen eerst veel willen reizen en een inhaalslag willen maken. Op de lange termijn zullen mensen echter niet meer ontkomen aan een andere manier van reizen, omdat steeds meer consequenties van de huidige manier van reizen zichtbaar worden.

Al tussen 2030 en 2050 zullen er veranderingen zichtbaar worden. Aan het einde van deze eeuw zou het in Spanje in de zomer te heet kunnen zijn, zodat toeristen hun jaarlijkse vakantie liever in Scandinavië doorbrengen. Ook Groenland is dan waarschijnlijk ijsvrij en zou dan vele toeristen kunnen trekken. Bovendien reizen Indiërs en Chinezen tot nu toe nauwelijks internationaal. Dat zou in de toekomst kunnen veranderen. Daarom is het absoluut noodzakelijk dat we duurzame concepten voor het massatoerisme ontwikkelen.

 

Hoe kunnen volgens u lange vliegreizen en cruises duurzaam vormgegeven worden?

Het begint ermee dat de echte kosten van een vlucht betaald moeten worden, die aanzienlijk hoger zijn dan de betaalde prijs voor de vlucht. Dat komt vooral door de kosten voor de ontstane CO2-uitstoot. Bedrijven die vliegtuigen bouwen zijn niet geïnteresseerd in het ontwikkelen van duurzamere aandrijvingsmogelijkheden – daarom hebben ze richtlijnen en subsidies vanuit de overheid nodig. In de cruise-industrie gebruiken de eerste schepen inmiddels vloeibaar gas in plaats van zware olie om te kunnen varen. Voor deze schepen is ook een recyclingconcept ontwikkeld voor het moment dat ze niet meer ingezet worden. Dat zijn belangrijke stappen.

Je moet je altijd bedenken dat reizen op dit moment geen algemeen mensenrecht is, maar een privilege. Het grootste deel van de mensen maakt helemaal geen reizen – of in ieder geval niet naar het buitenland.