In gesprek met... joachim umbach van Rhinecleanup

Joachim Umbach is één van de initiatiefnemers van het project ‘RhineCleanUp’, waarbij vrijwilligers afval aan de oevers van de Rijn opruimen. In dit interview vertelt hij hoe dit in zijn werk gaat, waarom het zo belangrijk is en wat er langs de rivier zoal te vinden is.

 

Waarom bent u het project ‘RhineCleanUp’ begonnen?

In mijn thuisstad Düsseldorf bestaat sinds jaar en dag de ‘Dreck-Weg-Tag’: een dag waarop vrijwilligers zwerfafval opruimen. Dat is een goede en belangrijke actie – maar wel lokaal. Daarom kreeg deze dag ook niet zoveel aandacht. In 2018 hebben we daarom besloten om de actie groter op te zetten – langs de gehele Rijn, vanaf de bron tot aan de monding, van Zwitserland tot in Nederland. Inmiddels horen hier ook de zijrivieren bij. Zo ontstond de RhineCleanUp-dag. Veel lokale groepen zijn weliswaar het hele jaar door actief, maar op deze dag, op de tweede zaterdag in september, zie je bijzonder veel mensen met vuilniszakken langs de oevers van de Rijn. In 2020 hebben circa 40.000 vrijwilligers uit zeven landen ongeveer 320 ton zwerfafval opgeruimd.

 

Wat is het doel van het project? Waarom is het project zo belangrijk?
We hebben drie doelen. Als eerste willen we verhinderen dat nog meer afval via de Rijn in de Noordzee belandt. De 320 ton afval die we bij de laatste RhineCleanUp-dag hebben ingezameld, toont wel aan hoe belangrijk dat is. Daarnaast willen we ervoor zorgen dat mensen die hun afval gewoon in de natuur achterlaten, anders gaan denken. Dat is alleen met een groots opgezette, spectaculaire actie mogelijk, die veel aandacht in de media krijgt. Daarom staat heel Europa één keer per jaar in het teken van de RhineCleanUp-dag. Daarnaast willen we erop wijzen dat het nóg beter is om überhaupt geen afval te produceren. Verpakkingsvrije winkels geven het goede voorbeeld.
 

Welke acties organiseert u?
De volgende RhineCleanUp-dag vindt plaats op zaterdag 11 september 2021 – langs de oevers van de Rijn, maar ook langs de zijrivieren Ruhr, Moezel, Main en Neckar. We worden hierbij door ongeveer 500 groepen ondersteund – milieuorganisaties, clubs, bedrijven, buurtverenigingen etc. Veel van deze groepen ruimen echter het hele jaar door zwerfafval op. Ook dat wordt door ons gecoördineerd.
 

Welk afval vindt u het vaakst langs de Rijn? Wat waren de spectaculairste vondsten?
We vinden heel veel plastic – in alle soorten en maten. Op sommige plekken liggen glasscherven, kroonkurken en – helaas nog steeds – sigarettenpeuken als confetti langs de oevers verspreid. Hier en daar liggen grotere objecten, zoals roestig ijzer. Nieuw is het ‘corona-afval’: verpakkingsmateriaal (vanwege de gestegen hoeveelheid online bestellingen), bekers en wegwerpverpakkingen (vanwege de vele to-go-producten) en heel veel mondkapjes. Bijzonder spectaculair was de vondst van een hondje in 2020, dat in de Duitse deelstaat Baden-Württemberg in een tas langs de oever was achtergelaten. Het plaatselijke asiel heeft hem opgevangen en inmiddels woont hij bij een nieuw gezin.

 

Wat kun je zelf doen als je rekening wilt houden met het milieu? 
Het is belangrijk om overbodige verpakkingen te vermijden. Wanneer je er eens bewust op let, zul je merken je dat dat in het dagelijkse leven helemaal niet zo moeilijk is. Verder geldt: wanneer je langs de Rijn – wanneer het weer mag – een feestje wilt vieren, is dat prima. Het gaat ons er niet om om feestjes te voorkomen. Maar neem de flessen en ander afval daarna alsjeblieft weer mee, of gooi het op de juiste plek weg.

 

Waar kun je je aanmelden als je mee wilt helpen?
We zoeken mensen die ons bij de organisatie kunnen ondersteunen, en mensen die op de RhineCleanUp-dag actief mee willen helpen. Zij kunnen een mailtje sturen naar info@rhinecleanup.org.